Oran-Orantı ve Ölçerek Çizim

Nesnelerin boylarını ve genişliklerini karşılaştırıp, referans noktalarını kullanmak.

Ders:

14

Seviye:

Kategori:


PAYLAŞ:

Bir nesneyi çizerken bazen her ayrıntıyı doğru gördüğünü düşünürsün. Şeklin dış hatlarını dikkatlice takip eder, çizgileri birleştirir ve nesneye benzetmeye çalışırsın. Ancak çizim tamamlandığında bir şeylerin yolunda gitmediğini fark edebilirsin: Fincan gereğinden uzun, şişe fazla geniş veya masanın üzerindeki bir nesne diğerine göre çok büyük görünür.

Bu tür sorunların nedeni çoğu zaman çizgi çizememek değildir. Asıl sorun, nesnenin parçaları arasındaki oranları doğru gözlemleyememektir.

Bir nesnenin yüksekliği ile genişliği, bir parçanın diğerine göre büyüklüğü veya iki nesnenin birbirine göre konumu çizimin bütün görünümünü etkiler. Küçük bir oran hatası bile nesnenin karakterini değiştirebilir.

Bu derste nesnelerin boyutlarını karşılaştırmayı, önemli referans noktalarını belirlemeyi, hizalamayı kontrol etmeyi ve kalemini basit bir ölçüm aracı olarak kullanmayı öğreneceksin.

Çünkü iyi bir çizim, yalnızca gördüğün çizgileri kâğıda aktarmakla değil, bu çizgilerin ve şekillerin birbirleriyle nasıl ilişki kurduğunu anlamakla başlar.

Çizimde oran, bir nesnenin farklı boyutlarının veya parçalarının birbirlerine göre büyüklüğünü ifade eder.

Örneğin bir insan figüründe başın gövdeye, kolun bacağa veya elin yüze göre büyüklüğü bir oran ilişkisidir. Bir fincanda ise yüksekliğin genişliğe, kulpun gövdeye göre büyüklüğü çizimin doğru algılanmasını sağlar.

Bir nesnenin parçaları arasındaki oranlar değiştiğinde, nesnenin görünüşü de değişir. Aynı fincanı düşünelim:

  • Gövdesini gereğinden uzun çizersen ince ve uzun bir fincan görünümü oluşur.
  • Genişliğini fazla artırırsan daha basık ve geniş görünür.
  • Kulpunu çok büyük çizersen fincanın genel dengesi bozulur.

Bu nedenle çizime başlamadan önce nesnenin ayrıntılarına geçmek yerine genel boyutlarını ve parçalarının birbirlerine göre büyüklüklerini incelemek gerekir.

🧠 Nörolojik Bilgi

Oran ve orantı birbiriyle ilişkili iki kavramdır ancak aynı anlama gelmez.

Oran, iki ölçünün birbirine göre büyüklüğünü ifade eder. Örneğin bir nesnenin yüksekliği 10 birim, genişliği 5 birimse yüksekliği genişliğinin iki katıdır. Bu, iki ölçü arasındaki orandır.

Orantı ise farklı ölçüler arasındaki oranların birbirleriyle uyumlu kalmasıdır. Bunu basit bir dikdörtgen örneğiyle anlayabilirsin.

İlk dikdörtgeninin genişliği 8 birim, yüksekliği 4 birim olsun. Genişliği ve yüksekliği yarıya indirirsen 4 × 2 birimlik yeni bir dikdörtgen elde edersin. İki dikdörtgenin boyutları farklıdır ancak şekilleri aynıdır; çünkü genişlik ve yükseklik aynı oranda küçülmüştür.

Şimdi 4 × 4 birimlik bir kare düşün. Genişliği yine 4 birimdir ama yüksekliği 2 birim yerine 4 birim olduğu için ilk dikdörtgenin biçimini korumaz. Ölçüler değişmiştir ancak aynı oran korunmamıştır.

Çizimde de benzer bir durum yaşanır. Bir nesneyi kâğıda daha küçük veya daha büyük aktarabilirsin. Önemli olan, nesnenin parçaları arasındaki büyüklük ilişkilerini korumaktır.

Bir fincanın gövdesini ve kulpunu birlikte küçülttüğünde genel görünüşü korunur. Ancak gövdeyi küçültüp kulpu aynı büyüklükte bırakırsan fincanın oranları değişir.ha küçük çizmek istiyorsan yalnızca yüksekliğini değil, genişliğini ve diğer parçalarını da uygun ölçüde küçültmen gerekir.

Oranları gözlemlemenin en kolay yollarından biri, nesnenin yüksekliğini ve genişliğini karşılaştırmaktır.

Çizime başlamadan önce kendine şu soruları sor:

  • Nesne uzun mu, yoksa geniş mi?
  • Yüksekliği genişliğinin yaklaşık kaç katı?
  • En geniş bölümü neresi?
  • Üst ve alt bölümleri aynı genişlikte mi?
  • Nesnenin bir parçası diğerinden ne kadar büyük?

Örneğin bir şişeyi incelerken yalnızca uzun bir gövde görmezsin. Şişenin boynunun, omuzlarının, gövdesinin ve tabanının birbirine göre büyüklüğünü de değerlendirirsin.

Bir fincanın yüksekliği genişliğinin yaklaşık iki katıysa, bu iki ölçü arasındaki oranı çiziminde de korumalısın. Bu tür karşılaştırmalar, nesnenin genel biçimini doğru kurmana yardımcı olur.

Ölçüleri hemen sayısal değerlere dönüştürmek zorunda değilsin. Başlangıçta “iki katı kadar”, “biraz daha geniş” veya “yaklaşık yarısı” gibi karşılaştırmalar yapmak yeterlidir.

Oranları yalnızca iki ayrı nesne arasında aramayız. Bir nesnenin farklı parçaları da birbirleriyle karşılaştırılabilir. Bir fincanın gövdesi geniş, yüksekliği görece kısa olabilir. Başka bir fincanın gövdesi ise daha dar ve uzun olabilir. İkisi de fincan olmasına rağmen boy ve genişlik ilişkileri farklıdır.

Bir şişenin gövdesiyle boynunu karşılaştırmak da benzer bir çalışmadır. Gövdenin yüksekliği, genişliği ve boynun uzunluğu birbirleriyle ilişkilidir. Çizim yaparken önce bu ilişkileri gözlemle. Nesnenin ne olduğunu bilmek yerine, gördüğün büyüklükleri karşılaştırmaya çalış.

📐 Ustalardan Not

🧬 Biliyor muydunuz?

🕯️ Aklınızda Olsun

Bir nesneyi çizerken nereden başlayacağını bilemediğinde referans noktalarından yararlanabilirsin.

Referans noktası, çizim sırasında diğer bölümlerin konumunu ve ölçüsünü belirlemene yardımcı olan önemli bir noktadır.

Bir nesnede şu noktalar referans olarak kullanılabilir:

  • En üst noktası
  • En alt noktası
  • En sağ ve en sol noktaları
  • En geniş olduğu bölüm
  • Gövdenin daralmaya veya genişlemeye başladığı yer
  • İki parçanın birleştiği noktalar

Örneğin bir fincan çizeceğini düşün. İlk olarak fincanın en üst ve en alt noktalarını belirle. Ardından en geniş olduğu bölümü bul. Kulpun gövdeyle birleştiği yerleri de işaretle.

Bu noktalar sana çizimin sınırlarını ve parçaların yerleşimini gösterir. Böylece çizime rastgele bir yerden başlamamış olursun. Önce nesnenin genel alanını belirler, sonra önemli bölümleri bu alanın içine yerleştirirsin.

Hizalama: Noktalar Aynı Seviyede mi?

Oranları doğru kurmak kadar, nesnelerin birbirlerine göre konumlarını doğru belirlemek de önemlidir. Bunun için hizalamayı kontrol etmelisin.

Hizalama, iki veya daha fazla noktanın aynı yatay ya da dikey doğrultuda bulunup bulunmadığını karşılaştırmaktır.

Örneğin masanın üzerinde yan yana duran iki nesneyi çizerken tabanlarının aynı seviyede olup olmadığını incele. Üst noktaları da aynı hizada mı, yoksa biri diğerinden daha mı yukarıda? Bu karşılaştırma, nesneleri kâğıda doğru yerleştirmene yardımcı olur.

Birden fazla nesne içeren çizimlerde hayalî yatay ve dikey çizgiler kullanabilirsin. Bir nesnenin üst noktası diğerinin hangi bölümüne denk geliyor? Tabanları aynı seviyede mi? Bu soruların cevaplarını çizime başlamadan önce belirlemek, nesnelerin birbirlerine göre konumlarını korumanı kolaylaştırır.e yan yana duran iki nesnenin tabanları aynı seviyede olabilir. Çiziminde birinin tabanını diğerinden çok daha yukarıda bırakırsan nesnelerin masaya oturuşu farklı görünebilir. Bunu kontrol etmek için gözünü iki nesnenin tabanları arasında gezdir. Aynı hizada olup olmadıklarını gözlemle. Benzer şekilde üst noktaları da karşılaştırabilirsin.

Kalem, yalnızca çizgi çizmek için kullandığın bir araç değildir. Doğru kullanıldığında nesnelerin birbirlerine göre büyüklüklerini karşılaştırmana da yardımcı olabilir.

Bu yönteme kalemle ölçme veya görerek ölçme denir. Burada amaç nesnenin gerçek uzunluğunu bulmak değil, baktığın açıdan görünen ölçülerini karşılaştırmaktır.

Kalemle ölçme nasıl yapılır?

  • Çizeceğin nesnenin karşısında rahat ve dengeli bir duruş al.
  • Kalemini elinde dikey veya yatay tut. Kolunu tam uzat; dirseğin kırılmamış olsun.
  • Ölçüm yaparken tek gözünü kapat. Böylece iki gözün oluşturduğu farklı görüntülerden kaynaklanan hizalama hatasını azaltabilirsin.
  • Kalemin ucunu ölçmek istediğin nesnenin bir kenarıyla hizala.
  • Başparmağını kalem üzerinde kaydırarak diğer kenarın hizasına getir. Böylece nesnenin kalem üzerindeki yaklaşık ölçüsünü belirlemiş olursun.
  • Aynı yöntemi nesnenin başka bir boyutunu ölçmek için tekrarla. Örneğin önce yüksekliğini, sonra genişliğini ölç.
  • Elde ettiğin ölçüleri karşılaştır. Nesnenin yüksekliğinin genişliğinin yaklaşık kaç katı olduğunu söyle.

Ölçüm sırasında başını, kolunu ve baktığın konumu mümkün olduğunca sabit tut. Duruşunu değiştirirsen kalem üzerindeki hizalama da değişebilir.

Bu yöntemle nesnelerin boyutlarını karşılaştırabilir, bir nesnenin diğerine göre kaç kat daha büyük veya küçük göründüğünü tahmin edebilirsin. Ölçtüğün değerleri çizime aktarırken nesnelerin kâğıt üzerindeki genel büyüklüğünü de dikkate al.

Perspektif hakkında küçük bir not: Bir nesnenin bize doğru uzanan bölümleri perspektif nedeniyle daha kısa görünebilir. Bu konuyu ilerleyen derslerde ayrıntılı olarak işleyeceğiz. Şimdilik nesnenin derinlik yönündeki ölçülerinin görünüşe göre değişebileceğini bilmen yeterli.

🗿 Sanat ve Doğa

🌿 Astrolojik Sanat

🌿 Hap Bilgi

  • Her parçayı birbirinden bağımsız çizmek: Parçalar arasındaki büyüklük ilişkilerini sürekli kontrol et; önce genel biçimi oluştur, sonra ayrıntılara geç.
  • Yalnızca yüksekliğe veya genişliğe odaklanmak: Bir nesnenin yüksekliği doğru olsa bile genişliği yanlışsa görünüşü değişir. Her iki boyutu da birlikte değerlendir.
  • Referans noktalarını belirlemeden çizime başlamak: Önce en üst, en alt, en sağ ve en sol noktaları işaretle.
  • Ölçüm sırasında iki gözünü açık tutmak: Kalemle ölçüm yaparken tek gözünü kapat; hizalamayı daha tutarlı değerlendirirsin.
  • Kolun konumunu değiştirmek: Kolunu tam uzatılmış ve dirseğin kırılmamış konumda tut; duruşunu değiştirmek ölçümün kaymasına neden olur.
  • Derinliği göz ardı etmek: Perspektif nedeniyle bize doğru uzanan bölümlerin görünüş farkını dikkate al.
  • Çok erken ayrıntılara geçmek: Önce nesnenin ana biçimini ve boyut ilişkilerini kur, ardından ayrıntıları ekle.

🏺 Biliyor muydunuz?

Düşüncelerinizi bizimle paylaşın.

E-posta adresiniz yayınlanmayacaktır.